Dramanın Türleri

yaratıcı dramaYaratıcı Drama

Bir durumu bir davranışı, bir tümceyi, bir fikri, bir kavramı, ya da bir problemi tiyatral teknikler yardımı ile oyun etkinliklerini bir arada kullanarak canlandırmaktır. Yaratıcı drama etkinlik olarak olaylara, olgulara, yaşantı ve bilgilere farklı bir biçim, yeni bir yapı kazandırır.

Yaratıcı drama öğrenme yönüyle zihinsel, sosyal ve psikomotor yeteneklerle bütünleşmesi açısından da büyük önem taşır. Her öğrenme sürecinde bulunan pek çok beceri yaratıcı dramaya katılım yoluyla elde edilir. Yaratıcı dramada etkinlikler ve katılımcıların kazandırdığı değerlerle birlikte düşünüp hareket edilir. Bu yönüyle de drama kişilerin duygu ve düşüncelerine değer verir. Yaratıcı drama zihinsel becerilerin ve kişilik özelliklerinin geliştirilmesinde temel eğitim modeli olması yönüyle de önemlidir.

Yaratıcı drama bir grup çalışması içinde, öğrencilerin bir yaşantıyı, bir kavramı, ders ünitelerinden belli konu ya da temaları yaşayarak, canlandırarak, oynayarak öğrenmelerini sağlayan bir süreç, eğitsel bir ortamdır. Bu arada eski bilgiler yeniden gözden geçirilir, sorgulanır, yeni bilişsel ve duyuşsal örüntüler içinde pekiştirilir.

Doğaçlamalardan oluşan yaratıcı drama katılımcıların kendi yaratıcı düşünceleri ile buldukları, özgün düşünce yapılarının ürünleri, hatırladıkları yaşama dair birikimleri ve bilgileri önceden yazılmış bir metin olmadan uygulanır.
Yaratıcı dramanın en önemli boyutlarından biri de insanlar arası karşılıklı davranışların öğrenilebilir ve öğretilebilirliği ile ilgilenen etkileşim eğitim biliminin temel konusu olan TOPLUMSALLAŞMA’ dır. Oyunlardaki etkileşim ile toplumsal gerçeklere dayalı temel yapılar benzeştiği için drama toplumsal gerçekleri en iyi şekilde anlatır

Yaratıcı Dramanın Aşamaları

Drama çalışmalarında grubun yapısı ve katılımcıların özellikleri de dikkate alınarak bir esneklik içerisinde izlenmesi gereken bir sınırlama bulunmaktadır.

ISINMA VE RAHATLAMA ÇALIŞMALARI

Çeşitli yöntemlerle beş duyuyu kullanmayı katılımcıya kazandıran, grup liderlerinin yönlendiriciliğinde yapılan çalışmalardır.Çeşitli yöntemlerle beş duyuyu kullanma, gözlem yetisinin geliştiği, bedensel ve dokunsal alıştırmaların yapıldığı, tanışma, etkileşim kurma, güven ve uyum özelliklerini katılımcıya kazandıran ve oldukça kesin kurallarla belirlenen, grup liderinin yönlendiriciliğinde yapılan çalışmadır.

OYUNLAR

Belirlenmiş kurallar içinde özgürce oyun ve bu oyunu geliştirme çalışmalarından oluşur. Belirlenmiş kurallar içinde özgürce oyun kurma ve geliştirme çalışmalarından oluşur. Yaratıcılık bu aşamada oldukça önemlidir.

DOĞAÇLAMA

Daha az kesin olarak belirlenmiş bir süreç olup saptanan bir konu ya da temadan çıkılır. Ya da temadan saptanan bir hedefe doğru belirli aşamalarla yol alınır. Bireysel ve grup yaratıcılığının en çok öne çıktığı çalışmadır.

OLUŞUMLAR

Sürecin nasıl gelişeceği ve nereye varacağı önceden belirsizdir. Süreç, önceden belirlenmiş bir noktadan başlar.

 

DEĞERLENDİRME

Bu aşamaların her birinin ya da birkaçının ardından tartışma açılması Ne yaşadınız?” “Neler hissettiniz?” “Nerede güçlük çektiniz?” gibi soruların tartışılması ve katılımcılar tarafından yanıtlanması drama çalışmalarının önemli aşamalarındandır.

Yaratıcı drama etkinliklerinin erken çocukluk dönemindeki çocuklardan orta hatta ileri yaşlara kadar olan katılımcıları vardır.

– Yaratıcı dramada ortalama yaşın 5-14 olması önemli özelliğidir.
– Yaratıcı drama oyununun bir çok özelliği vardır. Bunun yanında kendine özgü de özelliklere sahiptir.
– Uygun bir etkinlik alanı dramanın en büyük özelliğidir.
– Yaratıcı drama çalışmaları etkinlik planı hazırlanarak uygulanmalıdır.
– Yaratıcı dramada konu, amaç, materyal, düşsel ortam planda yer alır.
– Yaratıcı dramada süre kullanılarak ısınma, uyum, güven çalışmaları, doğaçlama oluşumları, değerlendirme ve rahatlama bölümleri bulunur.

 Yaratıcı Dramaya Ait Bazı Kavramlar

a) Yaratıcılık

 Genel olarak yaratıcılık, daha önceden kurulmamış ilişkileri kurabilme, böylece yeni bir düşünce şeması içinde, yeni yaşantılar, deneyimler, yeni düşünceler ve yeni ürünler ortaya koyma durumudur.

Graham Wallis’e göre bu süreç dört ana bölümden oluşur:

    1. Hazırlık dönemi,
    2. Kuluçka dönemi,
    3. Aydınlanma dönemi,
    4. Gerçekleşme ya da doğrulama dönemi.

b) Dramatik Oyun

Çocukların çevrelerinde keşfettikleri tüm karakterleri ve hareketleri taklit ettikleri özgür bir ortamda oynanan oyundur. Oyunun süresi belli değildir. Temel olarak öykünmeye (taklit) dayanır. Örneğin; evcilik, doktorculuk yapılandırılmış çocuk oyunlarıdır. Çocuğun doğal gelişim evrelerinde ortaya çıkar.

c) Dramatizasyon

Drama gibi bir eylemselleştirmedir. Rol oynama yöntemi ile iç dramaların görselleştirilmesidir. Bir konu, bir olay ya da durumun roller verilmesi yoluyla hareket, mimik, jest ve seslerle canlandırılmasıdır.

d) Rol Oynama

Film ya da tiyatro oyunundaki karakterlerin aynı biçimde canlandırılması değildir. Başta öykünme olsa da, ama henüz yaşanmamış roller üstlenerek, yaşamın daha ilerde ki aşamalarına hazırlanmaktır.

e) Doğaçlama

Genellikle “anında oluşan” anlamında kullanılsa da, daha çok belirli bir hazırlık sürecini barındıran doğaçlama; büyük ölçüde grup dinamiğinden yararlanılarak oluşturulan rol oynamalar, oyunlar ve süreçlerdir.

f) İletişim: Bilgi üretme, aktarma ve anlamlandırma sürecidir. İletişim, katılanların bilgi /sembol üreterek birbirlerine ilettikleri ve bu iletileri anlamaya, yorumlamaya çalıştıkları bir süreçtir .

 

Yaratıcı Dramanın Ögeleri

 Drama Lideri

Çalışmaya rehberlik eden kişidir. Bir lider değişime açık, gelişmeye elverişli, esnek bir kişiliğe sahip olmalıdır. Mesleki formasyona sahip, psikoloji, gelişim psikolojisi, tiyatro, müzik, plastik sanatlar, oyun ve tiyatro pedagojisi gibi alanlarda yeterli olmalıdır. Ancak, gözlem becerisi gelişmiş, yaşanılan olayları anında analiz eden ve sentezleyen, gruba hakim ve anında yeni çözümler bulabilen bir lider etkin olduğu zaman grup tarafından kabul görür.

Oyun Grubu

Öğrenmeye istekli ve katılım için gönüllü olmalıdır. Bireylerin hepsi farklı deneyimlere ve özelliklere sahiptir. Ortak öğrenme kanalında var olmalıdırlar. Grup dinamiğinin oluşmasında her birey etkin gelişime ve değişime yatkın olmalıdır.

Uzam

Etkin bir kullanım alanıdır. Parke halı v.b., ayakkabının zorunlu şartlar dışında kullanılmadığı, her türlü eyleme ve olası gürültülere olanak sağlayan ve gerektiğinde sergileme şansını elde edebileceğimiz bir mekandır.

Arama Etkinliği

Baştan belirlenen hedefler doğrultusunda, liderin insiyatifinde zaman zaman değişimlerin yaşandığı, grubun etkin rol aldığı, her bir birey için (kimsenin göz ardı edilmediği) var olan bir mekandır .

 

Psiko Drama

psiko drama

Psikodrama Jakop Levy Monero’nun ilk kez Viyana’da anneleri ya da bakıcılarıyla parklara gelen çocukları izlerken onların bu alanda bir öğretmene ihtiyaç duyduğunu belirlemesi ve çevresine toplanan çocuklara şaşırtıcı ve düş gücünü yakalayan masallar anlatmasıyla kavram olarak ortaya çıkmıştır.

Monero çocukların birbirlerine olan düşmanca kıskançça duygularından bu öyküler ve hayallerini doğal olarak oynayarak kurtulduklarını görür ve dramanın bir terapi olduğuna karar vererek (Teather Of Spentanity) ‘Doğallığın Tiyatrosu’ adını verdiği tiyatrosunu kurar ve bu tiyatro Psikodrama Tiyatrosuna öncülük eder.

Psikodrama kişilik, kişiler arası ilişki, çatışma ve duygu sorunlarının özel dramatik yöntemlerle keşfedildiği bir grup yöntemidir. İnsanların çoğu yaşamları boyunca bir şey söylüyor, başka bir şey düşünüyor, üçüncü bir şeyi hissediyor ve sonuçta bu üçüyle de ilişkisi olmayan bir şey yapıyor. Bunun sonucu insan ruhu hırpalanıyor, stres ve parçalanmaya geliyor.

Psikodramanın amacı insanların söz düşünce ve davranışlarında tutarlı olmalarına yardımcı olmaktır. Bir başka amacı da kendimize ve başkalarına karşı açık ve tutarlı olmayı kolaylaştırmaktır.

Psikodramanın en önemli amaçlarından biri de bireylerde katarsis elde etme ve içgörü kazanmaları yoluyla psikolojik gelişimlerinin sağlanması ve böylece tedavi edilmeleridir. Psikodramanın, bir terapi tekniği olarak uzman kişilerce, özellikle bu konuda eğitim almış psikologlar tarafından uygulanması gerekir.

 

Piskodramada kullanılan üç temel teknik vardır.

1. Eşleme: Lider veya grup üyeleri tarafından protogonistin duygu ve düşüncelerini onun ağzından söyleme.

2. Rol değiştirme: Protogonist, ele alınan konuyla ilgili rollere teker teker girerek o rolün yerini alır.

3. Ayna: Protogonist sahnede ele alınan konuyu dışarıdan gözlemler.

Bir psikodrama oturumu 3 safhadan oluşur.

Isınma, oyun, paylaşım.

Isınma: Grubun ve protogonistin yapılacak çalışmaya hazır ve istekli olması.
Oyun: Çalışmanın yapılması.
Paylaşım: Çalışma sonucunda tüm üyelerin bir araya gelerek yapılan çalışmayla ilgili geribildirimde bulunması.

Psikodrama teknikleri ;

Aksiyon metotları, encounter(karşılaştırma) teknikleri, geliştirme oyunları, tiyatro oyunları, yapılandırılmış yaşantılar, sözsüz alıştırmalar olarak kullanılır . Bunları Moreno geliştirmiştir. Moreno ‘ dan sonra da yönlendirilmiş fantezi, psikosentez, duyumsal uyanıklık, Gestalt terapi, yaratıcı drama gibi alanlardan uyarlanmış fikirlerle geliştirilmeye devam etmektedir.

Antogonist : Protagonistten sonraki en önemli kişi genellikle eşi veya çatışma halindeki kişidir.

Koterapist : Yardımcı yönetici, lidere yardım eder.

Psikodrama duygusal problem çözümünü içeren “protagonist merkezli “ bir oyun biçimidir. Genellikle derin duygusal yaşantılara doğru gidiş söz konusudur.

 

 

Eğitici Drama

Eğitici Drama

Pedagojik drama olarak da adlandırılır. Çocuğun hemen her konuda eğitiminde kullanılan bir tekniktir. Bu nedenle diğer iki drama türünü de belirli oranlarda içine alır. Çünkü eğitici drama, çocuğun psikolojik yapı ve psikolojik yaşantılar konusunda bilinçlenmesini de, özel bir yetenek olarak yaratıcılığı kazanmasını da amaçlar. Eğitici drama ile yaratıcı drama arasındaki en önemli fark, eğitici dramanın amacının oyun yaratmak olmaması ve çocukların konuya eğitim amaçlı olarak katılmalarıdır.

Çocuğun her konuda, her türlü eğitimini sağlamak için uygulanan eğitim ve öğretim tekniğidir. Eğitimde dramaya kısaca okul oyunu da denebilir. Bir grup etkinliği olup iletişim ile gerçekleşir.

Eğitimde drama öğrencinin; Kendini ifade etme, öz güven duygusu geliştirme, psiko-motor, zihin dil yönünden gelişim sağlama, empati kurarak çok yönlü düşünebilme, iş birliği, dayanışma, paylaşım gibi duyguların gelişimi, eğitim ve öğretimde olumlu rol oynama, rahatlama, öğrenilen bilgilerin kalıcı olabilmesi, olaylara ve durumlara farklı bakış açılarına sahip olma, demokratik ortamlar oluşturarak tartışma eleştirme ve eleştirilere açık olmayı öğrenmesini sağlayan bir süreçtir.

Eğitici Drama Uygulamaları

 Sayıları  Öğreniyorum

Öğretmen eline aldığı küçük bir topu belli bir sayıya kadar elinde atıp tutarak saydırır. Daha sonra herhangi bir öğrenciye topu atar. Öğrenci ise öğretmenin kaldığı yerden saymaya devam eder. Öğretmen dur değince öğrenci topu bir başka arkadaşına atar ve bu sefer yeni öğrenci saymaya diğer arkadaşının kaldığı yerden devam eder. Oyun bu şekilde devam eder.
Örnek: 2, 4, 6, 8, ………

Öyküyü Devam  Ettirme

Öğretmen bir öyküyü başlatır. “ Bir gün küçük bir ülkedeki kral uykudan kalkmış ve aynaya bakmış. Bir de ne görsün…………” öğretmenin seçtiği öğrenci devam eder. Daha sonra öğretmen o öğrenciye teşekkür ederek başka bir öğrenciye söz verir yada öğrenciye bir başka arkadaşını seçmesini söyler.

Not: Öyküye yapılacak katkı bir kelime olabilir birkaç cümlede, önemli olan öyküyü bir kelimede olsa ilerletebilmektir. Öykü bir şekilde tamamlanmalıdır. Öykü tamamlanıncaya kadar bir öğrenci birkaç kere söz alabilir.

 Hareketle  Bul

Öğrenciler bir çember yapılır. “ Çember nedir?” diye sorulur. İçi boş bir yuvarlak diye yanıtlanır. Daha sonra içine birkaç öğrenci sokulur. Bu sefer “Ne oldu?” diye sorulur. Daire cevabı verilir. Aynı şekilde kare ve üçgen şekilleri de öğretilebilir.

 Mevsimler

Önce mevsimler konusu sınıfta kısaca anlatılır. Sonra sınıf gruplara ayrılır. ( 4 Grup ) her gruba canlandıracağı mevsim fısıldanır. Öğrenciler kendi aralarında anlatacakları mevsimi çalışırlar. Öğretmen bu esnada öğrencilere fikir olarak yardımcı olabilir. Sunum aşamasında öğrenciler hem canlandırma yaparlar hem de sınıfa mevsim ile ilgili ipuçları verirler. Canlandırma sonunda canlandırılan mevsimi sınıfın bulması istenir. Bütün grupların canlandırması bitince gruplar birbirlerini eksikleri yönünde eleştirmeye başlarlar. En iyi canlandıran grup alkışlanır.

 Çünkü İle  Anlatma

Öğretmen yada bir öğrenci herhangi bir olayı tanımlar. Sonraki çocuk “çünkü” diyerek o olayın nedeni olabilecek başka bir olay yada kişiyi bulup söylemeye çalışır.

Örnek: Adamın ceketi ıslandı. 1- çünkü yanına şemsiye almamış 2- çünkü çok yağmur yağıyormuş.

 Mekanik  Çalışmayı  Anlatma

Duyu organlarının yada vücut sistemlerinin öğrencilere mekanize edilerek anlatılması.

Örnek: Sindirim sisteminin anlatılması; İki öğrenci ağız, bir öğrenci ise lokma olur. 4 öğrenci boğaz ve yutak, iki öğrenci mide, iki öğrenci özsular, dört öğrenci ince bağırsak, dört öğrenci kalın bağırsak ve bir öğrencide anüs olur. Lokma ağızdan girer ve tüm organları geçerek anüsten çıkar. Bu geçiş esnasında öğrenciler elleriyle çeşitli hareketler yaparlar. Örneğin lokma midedeyken iki öğrenci lokmayı birbirlerine doğru itip çekerler. Öğretmen gerekirse lokmanın geldiği her yeri adım adım açıklayabilir. Tabii bu esnada “Lokma şimdi hangi organda?” şeklinde sorularda sorabilir.
Günlük temizlik, selamlaşma, haberleşme, fotosentez, aile ortamı vb. konular canlandırılabilir.

UYGULAMA 1
Bu sınıfta bir kişinin dışarıda bir nöbetçi öğretmenle tartışıp ona vurup kaçtığını gördünüz. Sınıfa döndüğünüzde sınıf içindeki tavrınız ne olurdu?
1. Alkışlarız.
2. Öğretmenden özür dileyecek birkaç kişi seçeriz.
3. Hiçbir şey görmemiş duymamış gibi yaparız.
4. Arkadaşımızla konuşup özür dilemesini sağlarız.
5. Sınıfın adını kötüye çıkardığı için onunla sınıfta hiç kimsenin konuşamamasını sağlarız.

UYGULAMA 2
Sınıfta çok zor ve önemli bir dersten sınav var. Ama siz hiç çalışmadın. ( öğrencilerden ikisine hitaben söylüyoruz.) Arkadaşınla kafa kafaya verip. Kopya çekmeye karar veriyorsunuz.
Konu: Karar verme ve kopya yöntemini tartıştırıyoruz.

UYGULAMA 3
Öğrenciler 4 gruba ayrılır. Aşağıdaki tümceler yazılmış kağıtlar kendilerine verilir.
1. Acaba nasıl davranmalıyım?
2. Hani bir daha yapmayacaktım?
3. Doğru mu?
4. Anlayamadığım bir şey var mı?
5. Nasıl merak ettim biliyor musun?
6. İlk kez mi oluyor sanki?
7. Bütün bunlar gerçek mi?
8. Neden ayrıntıları anlatmak istemiyorsun?
9. Seni çok sevdiğimi biliyorsun değil mi?
10. Bunu konuyla ne ilgisi var?

Yanıtlarını birer konuyla karşılarına yazmaları istenir.
Süre sonunda gruplardan ortaya çıkan konuları sınıf içinde canlandırmaları istenir.

UYGULAMA 4

Okul yaşamları boyunca çeşitli davranış ve tutumlarıyla, olumlu yönleriyle hiç unutamadıkları ve olumsuz yönleriyle hiç unutamadıkları öğretmenlerini gözlerini kapatarak hayal etmeleri istenir. Ve ardından sorulur. Yıllar sonra bu öğretmeninizle karşılaştığınızda öğretmeninize ne söylemek isterdiniz diye sorulur.

Öğrencilerden birkaçına söz verildikten sonra sınıfta söz almayan diğer öğrencilere şu sorular yöneltilir.
1. Öğrenciler öğretmenlerini sevmedikleri için mi?
2. Dersi sevmedikleri için mi?
3. Yoksa okulu sevmedikleri için mi böyle davranıyorlar?
4. Öğretmenin öğrencilere karşı davranışı haklı mı haksız mı?
5. Öğretmen sizce nasıl davranmalıydı?
6. Sizce bu sınıfın her hangi bir problemi var mı? Eğer varsa sizce çözüm yolları nelerdir?

Eğitici Drama Etkinlikleri

1.Müzik Eşliğinde Farklı Selamlaşmalar

Çocuklar müzik eşliğinde odada serbestçe dolaşırlar. Lider müziği kestiğinde
hemen yanındakiyle farklı şekilde selamlaşılır. Tokalaşma,el içlerini
birbirine vurma,burnunu birbirine sürtme,ayakları,dizleri,sırtı birbirine
dokundurma vs şeklinde olabilir.
Drama çalışması bitince değişik selamlaşma çalışmaları beraberce
hatırlanır,ne hissedildiği hakkında konuşulur.

2.Ayna Ol

Hafif bir müzik açılır ve karşılıklı durulur.Lider ne yaparsa diğeri de aynı
hareketi yapmaya çalışır.Belli bir süre sonra lider değiştirilerek çocuğun
lider olmasına olanak sağlanır.

3. Fırça Nerede?

Çocuğa önünde duvar olduğunu varsayması söylenir. “Yanımıza bir kutu kırmızı
boya alıyoruz ve ellerimiz fırça olsun. Bu duvarı boyayalım” denir. Çocuk
ellerini fırça gibi kullanarak duvarı boyuyor gibi davranır.Sonra fırça
temsili olarak yıkanır.”Şimdi de yanımıza sarı boya alıyoruz,bu sefer de
ayağımız fırça olsun,kırmızı duvarı sarıya boyayalım” denir.Çocuk bu sefer
de ayağını fırça gibi kullanır.Duvarı boyamaya
başlar.Sırayla,dizler,dirsekler,sırt,popo gibi vücut bölümleri fırça olarak
düşünülür ve duvar her seferinde değişik renge boyanır.
Drama çalışması bittiğinde çocuğa en çok hangi fırçayı sevdiği, başka hangi
vücut bölümleri fırça olarak kullanılabilineceği ve drama çalışması
sırasında neler hissettiği sorulur.

4.Sırt sırta Dans

Sırt sırta gelecek şekilde grup olunur ve müzik eşliğinde temas kaybetmeden
dans edilmeye çalışılır. Müziğin temposu değişken olursa daha zevkli olur.
Drama çalışması sonunda çocuğa ne hissettiği sorulur,hangi tempoda
zorlandığı ve hangi tempodan zevk aldığı hakkında görüşleri alınabilir.

5.Bir şey Tut

Çocuğa mavi renkli bir şey tut denir ve çocuk o sırada odada bulunan mavi
renkli herhangi bir şeyi tutar. Bu oyun değiştirilerek “kulak tut,başparmak
tut,kalem tut,üçgen tut,kare tut” şeklinde değiştirilerek de oynanabilir.

6. Köfte Kızartma(Grup oyunu)

Çocukların bazıları kıyma bazıları karabiber, tuz, salça, bazıları ekmek
içi, bazıları tava, bazıları da yağ olur. Lider olan kişi aşçı rolünde tüm
malzemeleri bir araya getirip malzemeleri yoğurur gibi yapar. Çocuklar bu
arada birbirine karışır.Sonra köfteleri alıp tavaya koyar yağla birlikte
kızartır gibi davranır. Aa bakın köfteler nasıl ses çıkarıyor der.Çocuklar
cızır cızır sesler çıkarırlar.Sonra köfteleri tabağa koyup yemeye başlar.
Bu drama örneği az çocukla daha basit bir yemek şeklinde oynanabilir.Örneğin
makarna ve tencere,peynir ve ekmek vs gibi.Çocuk makarna,kocaman bir leğen
de tencere olabilir.Lider anneyse bazen çocukla rol değişimi de yapmalıdır.
Drama çalışması sonunda çocuklara neler hissettikleri sorulur,hangi rolü
daha çok beğendikleri sorulur.Yemeği yaparken hangi malzemeleri
kullandıkları hatırlanır.

7. Mısır Patlatma Oyunu

Bu oyundan önce lider çocukla birlikte mısır patlatırsa oyun daha anlaşılır
hale gelir.Lider olan kişi çocuğa mısır olduğunu söyler ve çocuğu ateşin
üzerindeki tencereye koyuyor gibi yapar.Lider tencereyi salladıkça mısırlar
da sallanır.Biraz zaman geçince ateş hızlanır ve mısır yavaş yavaş patlamaya
başlar.Patlayan mısır kendini yere atar.

8. Bu Nedir?
İçi görünmez bir torbanın içine değişik eşyalar konur ve çocuğun gözünü
kapatarak bu torbadan bir eşya seçmesi istenir.Çocuk dokunarak eşyayı
bulmaya çalışır.Bildiği zaman gözü açılır ve bu eşyayı başka ne olarak
kullanabiliriz diye sorulur.Örneğin eşya bir kalemse bu kalemi diş fırçası
olarak kullanabiliriz,dudağımızın üzerine koyarak bıyık yapabiliriz vs gibi.
Bu torbanın içindeki eşyalar çıkarılıp halının üzerine konur,çocuğun gözleri
bağlanır ve eşyalardan biri çıkarılır.Çocuğun gözleri açılır,hangi eşyanın
saklandığı sorulur.

9. Ormanda Gezinti

Çocuğa Ormanda bir gezinti oyunu oynayacağı söylenir. Önce yatakta
uyunuyor gibi yapılır.Saat çalar,erkenden kalkılır.Eller ve yüz yıkanır gibi
yapılır.Güzel bir kahvaltı yapılır.Dişler fırçalanır.Yanımıza yiyecek bir
şeyler de alalım denir ve yola çıkılır.Odanın içinde yürünmeye başlanır.Dar bir yol,bir dere,tahta bir köprü,yapraklı bir yol,bir dağın etrafı geçilir gibi davranılır.Bir odada oturulup dinlenilir.Getirilen yiyecekler çıkarılır ve yenir gibi yapılır.Sonra gezintiye devam edilir.Akşam olunca eve dönülür.Eller ve yüz yıkanır diş fırçalanır ve iyi geceler dileyip yatılır.Çalışma sonunda ormanda gezintinin hangi kısmının daha fazla sevildiği sorulur, nerelerden geçildiği hatırlanır.Yollardan geçilirken neler hissettiği sorulur.

 

 

Eğitici Dramanın Sağlayabileceği Yararlar

Yaratıcı oyun (drama), ana sınıfından ilköğretimin 8’inci sınıfına kadar her kademede, ortaöğretim ve hatta üniversitelerde (Okulöncesi, Sınıf, Türkçe ve Sosyal Bilgiler Öğretmenliklerinde) kullanılabilecek bir öğrenme ve öğretme yöntemidir. Amaçlar, bilişsel alanın “bilgi, kavrama, uygulama, çözümleme, bireşim”; duyuşsal alanın “değer verme, örgütleme”; devinişsel alanın “duruma uydurma” basamağından birinde olması gerekir. Bu çalışmalarla öğrencilerin doyum sağlayacakları, işbirliği yaparak öğrenecekleri, etkili ve empatik dinleme becerilerini kazanacakları söylenebilir. (Güleryüz, 2002: 327)

Eğitici dramadan okul öncesi ve temel eğitim çağı çocuklarının eğitilmesinde elde edilebilecek yararlar, diğer bir deyişle gerçekleştirilmek istenen genel amaçlar şu maddeler altında toplanabilir. (Önder, 1999: 71-83)

a. Çocukta yaratıcılığı ve hayal gücünü geliştirmesi,
b. Zihinsel kapasiteyi geliştirmesi,
c. Kendilik kavramının Gelişmesinde katkı,
d. Bağımsız düşünme ve karar verme,
e. Duyguların farkına varılması ve ifade edilmesi,
f. İletişim becerilerine olumlu katkı,
g. Sosyal farkındalığın artması ve problem çözme yeteneğinin gelişmesi,
h. Demokrasi eğitimine destek,
i. Grup içi süreçlere olumlu katkılar (arkadaşlık),
j. Öğretmenle çocuklar arasında olumlu ilişkilere katkı,
k. Genel öğrenci performansına olumlu etki.

 

Sosyo Drama

 

           Sosyo Drama (Toplumsal  Oyun)

Sosyometri kuramına dayanan Sosyometrik tekniklerden en çok bilinen ve uygulananlardan biri de,Davranış ve Eylem yaklaşımı olanSosyodramadır.

Günlük yaşamda, insanın bir toplum içinde yaşaması, iş bölümünün gereklerine ve bireyin gelişim basamaklarına bağlı olarak, farklı rollerdeki bireylerle sürekli olarak etkileşim içinde bulunması gerekmektedir. Birey çoğu kez yaşantısına giren kendisinin ve diğerlerinin rollerinin ve rol çatışması olarak ortaya çıkan sorunların farkına varamaz. Bireye bu konuda yardımcı olmak gerekir. Sosyodrama bireyle ilgili bilgi toplama aracı olduğu kadar roş çatışmaları konusunda bireye yardım eden yöntemlerden birisidir.

Sosyodrama, herkesin sahip olabileceği varsayılan ortak rollerde bireye yardımcı olmayı amaçlar. Bu hedef sosyodrama süreci içinde sırasıyla şöyle gerçekleştirilir;

• Yaşamda var olan rollerin farkına varılması
• Amaçların seçimi
• Davranışların günlük yaşama uyarlanması
• Değerlendirme

Belirtilen süreç içinde, kişinin yaşamda oynadığı rolün farkına ve bilincine varması, bunun yanında kişinin kendi problemlerini görebilmesi, bireyin kendisini doğru davranışa götürecek amaçlarını belirlemesi, seçmesi, bu seçtiği amaçları davranışa dönüştürerek yaşam uyarlamalarını yapması, beceriler kazanması, davranışların geçerli olup olmadığını gözlemesi, aksaklıklar ortaya çıkarıyorsa yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.
Sosyodramada birey, güçlük çektiği rolleri onlara ilişkin duygularını, düşüncelerini ve karşılaştığı problemleri anlatma, hatta onları kabul etme, yeni gelişimsel özelliklere hazır olup olmadığını anlama, kendini diğerlerinin gördüğü gibi görme, davranış becerilerini geliştirme ya da yeni beceriler kazanma olanağı bulmakta ve kendini yenilemektedir.

 

SOSYODRAMANIN TEMEL ÖĞELERİ

Grup: Bir sosyodrama grubundaki üye sayısının 6-9 kadar olması uygun kabul edilmektedir. Soyodramada grup oluşumu önemlidir. Genel olarak bireylerin nitelikleri yönünden hetorejen gruplar olması istense de, bazen evli eş grupları, alkolikler, ana-baba grupları gibi homojen gruplar olmasının da benzer ve ortak sorunlar üzerinde yoğunlaşma yönünden yararları vardır.

Sahne: Oyunun geçtiği yer olarak sahnenin hazırlanması için özel bir koşul aranmaz. Sosyodramanın yapıldığı, oyunun ortaya konulabilmesine olanak sağlayan her yer sahne olabilir. Ev, derslik, iş yeri sahne olabileceği gibi oyunun gerektirdiği şekilde özel olarak hazırlanmış sahnelerde kullanılabilir.

Yönetici: Sosyodrama oturumlarını yöneten kişinin bu konuda uzman olması gerekir. Yönetici; bilgili, deneyimli, duygulu, anlayışlı, açık kalpli, spontan, cesaretli, yaratıcı hayal gücüne sahip olmalıdır. Oyunun gerçekleşmesinden

Protagonist: Baş oyuncu anlamına gelmektedir. Oyunu baş rolde canlandıran kişidir. Sosyodramada tartışılan sorun kişisel değil genel ve herkesi ilgilendirdiğinden protagonist psikodramada olduğu kadar gerekli bir öğe değildir.

Yardımcı oyuncular: Grup içinden oyuna rol alıp katılanlardır. Sosyoterapötik etkileşimi sağlamada işlevleri vardır. Yöneticiye daha fazla yardım edebilmeleri için eğitimli kişiler olmaları tavsiye edilmektedir.

SOSYODRAMANIN UYGULANMASI

Sosyodrama, izleyici bir grup karşısında, kendine verilen rolü oynayan bir oyuncular grubundan oluşur. Çeşitli toplumsal boyutu olan ortak bir problem ele alınıp, birkaç kişi tarafından dramatize edilir. Rolleri oynayan kişilerden her biri, tespit edilen problem ya da konunun ilgili tiplerini temsil ederler. Önce tipler hakkında grubun bütünü tarafından bazı genel kararlar alındıktan sonra, rol alan bireyler temsil ettikleri tiplere uygun olarak aralarında oyunu başlatırlar. Konuşmalar ve sunuş hazırlıksız ve spontan olarak, o andaki hayal gücüne ve yaratıcılık düzeylerine göre yapılır. Oyuncular seyirci için de konuyu ya da problemi dramatize ederler.
Dramatizasyon sırasında problemin çözümü koşulu aranmaz. Çözüm daha sonraki tartışma aşamasına ve daha çok seyirciye bırakılır. Oyunun sonunda gruptaki bireylerin tümü oynayanlar ve izleyenler, oyunu ve konuyu tartışıp görüşlerini bildirirler, sorunun öğelerine ve çözümü ile ilgili uygun yollar konusunda yorum ve açıklamalarda bulunurlar.
Sosyodramanın bireyler üzerindeki terapötik etkisi sınırlı olmakla birlikte, temel amaç bireylerin sosyal becerilerini geliştirmek, onların gerçek yaşamdaki toplumsal rollerin gerektirdiği davranışları kazanmalarına yardımcı olmak ve güçlendirmektir.

UYGULAMADA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR

1.Sosyodrama konuları gruptaki bireyler tarafından ve güncel yaşantılardan seçilmelidir.
2. Oyunda birey yalnızca kendi rolünü değil, rol değişimi yapılarak karşısındaki oyuncunun rolünü de canlandırmalıdır.
3. İlk etapta ısınma ve rahatlama çalışmaları yapılmalı.
4. Her oturumun sonunda paylaşma ve tartışma aşaması gerçekleştirilmelidir.

SOSYO DRAMANIN KULLANILDIĞI YERLER

Sosyodrama amaçta belirtilen niteliklere uygun olarak;
• Toplumda
• İş ve çalışma ortamında
• Okul ortamında
• Psikoterapide bir teşhis ve tedavi aracı olarak, hemen hemen her yerde kullanılabilir.

 

SOSYO DRAMA YAKLAŞIMININ BAZI TEKNİKLERİ

Rahatlama alıştırması

Sosyodramaya başlamadan önce duruma alıştırma veya drama esnasında yaşanan suskunluk ve kaygıları azaltıp, bireylerin rahat bir şeklide oynadıkları rolleri canlandırabilmeleri için uygulanan egzersizlerdir.

Geçmiş yaşantıları anlatma

Bu teknik bireyin kendi problemini fark edebilmesi için uygulanmaktadır. Birey geçmiş yaşantılarını anımsayarak, güncel olayların sebeplerini daha iyi görebilir. Örneğin, çocuklarıyla aralarında sorun bulunan ana-babalar geçmişte kendi ebeveynleriyle olan ilişki ve yaşantılarını canlandırarak kendi güncel davranışlarının farkına varabilirler.

Olumlu duyguların anlatılması

Grup üyelerinin diğer insanları nasıl gördüklerini canlandırması şeklinde yapılır. Örneğin, aile bireylerine eşlerinin iyi yönlerini canlandırmaları istenerek karı veya kocasının iyi yönlerini fark etmeleri sağlanabilir.

Dostluk alıştırması

Gruptaki bireylerin istedikleri bir dostluk biçimini canlandırmaları ve daha sonra da dostluklarını daha iyiye götürecek iletişim becerilerini kazanmayı amaçlar, ya da, sınıf arkadaşı, iş arkadaşı gibi diğer insanlarla olan iletişim düzeylerini saptama ve geliştirmeye yönelik olabilir.

Çatışma alıştırması

Sosyo dramada, bireyin oynadığı rolde diğerleri ile olan iletişim düzeylerinde, onları çatışmaya sokan bir durum ortaya çıkması halinde bireye bunu çözebilecek beceriler kazandırmayı amaçlar.

 

SOSYO DRAMANIN PSİKO DRAMADAN FARKI

Sosyodramada kullanılan teknikler, psikodramada ki tekniklerden birçok noktada farklıdır. Bir psikodrama oturumunda yöneticinin ve yardımcılarının dikkati direkt birey ve bireyin kişisel sorunları üzerine toplanır.

Psikodramada gruptaki kişiler kolektif bir eylem içinde olsalar bile, temel konu birey üzerinde toplanır.
Sosyodramada ise, asıl konu gruptur. Sosyodrama da bir grubun, aynı kültüre bağlı bireylerin aynı sosyal ve kültürel rolleri benimsedikleri ve örgütlendikleri varsayımına dayanır. Bu nedenle bireylerin kimler oldukları, grubu kimlerin oluşturduğu, gruptaki bireylerin sayılar pek önemli sayılmaz. Sosyodrama da sahnede yer alan birey değil, gruptur.
Sosyo dramada belirli bir kültürü temsil eden tipler ve bireylerin rolleri incelenir. Psiko dramada inceleme özellikle kişisel sorunlara doğru çevrilmiştir, terapötik amacı kişisel bir boşalma sağlamaktır; sosyo dramada ise inceleme sosyal sorunlara yöneliktir ve terapötik amacı da sosyal boşalma sağlamaktır.

Yandex.Metrica